#314 - II WOJNA ŚWIATOWA NA KOŁACH - Ford GTB / Burma Jeep

   

Ford GTB, powszechnie nazywany Burma Jeep, był ciężarówką 4x4 o masie 11⁄2 ton, produkowaną podczas II wojny światowej przez firmę Ford i używaną głównie przez armię Stanów Zjednoczonych, głównie Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych i Korpus Piechoty Morskiej. 

GTB był używany głównie w teatrze na Pacyfiku podczas II wojny światowej, a wiele z nich było używanych na "Birma Road". GTB pozostały w służbie po II wojnie światowej. Niektóre były używane jeszcze podczas wojny koreańskiej (1950-1953). Ostatnie sztuki wycofano ze służby dopiero w 1967 roku. Według nomenklatury armii USA GTB w Ordinance Standard miał oznaczenie G-622.

  

Ford wyprodukował ponad 15 000 tych niskich, krótkich i zwrotnych pojazdów w pięciu wersjach, z których wszystkie oprócz GTBS miały podwójne tylne koła: 

 

1. Kabina Forda GTB, Cargo, niska sylwetka  
2. Ford GTB Low Silhouette Cargo U.S.N. #101471 ciężarówka GTB, Cargo, wersja podstawowa z leżanką transportową, wyposażoną w boczne składane kanapy,  
3. Ciężarówka GTBA, (US Navy) Wszystkie wersje marynarki wojennej były produkowane w kolorze „Ocean Grey”  
4. Ciężarówka GTBB, Wrecker, (rzadka, wyprodukowano tylko 50)  
5. Ciężarówka GTBS, Bomb Service z dźwigiem (US Navy) Ciężarówka GTBC, Bomb Service z dźwigiem (USN, ulepszona)

  

 

G-622 został pierwotnie opracowany dla armii amerykańskiej. Niestety w USArmy  byli i tacy, którzy nie wierzyli, że nadaje się do ich celów. Armia wolała coś cięższego i większego o większej ładowności. 

Nowy sześciocylindrowy silnik benzynowy G8T L-Head rozwijał 90,7 KM przy 3400 obr./min.  Podstawowa wersja G-622 ważyła 7250 funtów i mogła przenosić ładunek 3000 funtów, co było porównywalne z niektórymi znacznie większymi ciężarówkami. Pojazd mierzył 16,40 stopy długości, 7,28 stopy szerokości, a wysokość do górnej części maski silnika wynosiła 4,49 stopy. 

Marynarka wojenna i Korpus Piechoty Morskiej USA nie przejmowały się rozmiarami pojazdu tak bardzo, jak armia. I tak się stało, że przyjęli go do użytku prawie wyłącznie w jednostkach stacjonujących na Pacyfiku. Istnieją pewne wskazówki, że G-622 mógł być używany w niektórych liczbach na Ledo Road, trasie dostaw rozciągającej się na 717 mil od Ledo, aby połączyć się ze starą Birma Road i dalej do Chin, gdzie transportowano zaopatrzenie do Chińczyków. Trasa została zbudowana przez amerykański personel wojskowy, uzupełniony o ogromną lokalną siłę roboczą i być może od tego stowarzyszenia pojazd otrzymał przydomek „Birma Jeep”.

   

Wyposażony w sześciocylindrowy rzędowy silnik benzynowy Ford Model G8T L-Head, rozwijający 90,7 KM przy 3400 obr./min, Jeep Birma mógł osiągać prędkość do 45 mil na godzinę. 

Był wyposażony w czterobiegową skrzynię biegów i dwubiegową skrzynkę rozdzielczą o zużyciu paliwa 9 mil na galon i zasięgu roboczym 200 mil z pełnym zbiornikiem na normalnych drogach. Jednak w trudnym terenie na drodze Ledo i w pełni załadowanym byłoby to znacznie ograniczone. 

WERSJE FORD GTB 

 Oprócz podstawowej wersji ciężarówki 

GTB pojazd był produkowany w czterech innych wariantach. Obejmowały one ciężarówkę GTBA, ciężarówkę do przewozu bomb na lotniskach GTBS i GTBC, ulepszoną ciężarówkę do przewozu bomb, z których wszystkie były używane przez US Navy. Czwarta wersja została oznaczona jako GTBB, która była ciężarówką do służby ratowniczej - taka wojskowa pomoc drogowa. GTBB jest najrzadszą ze wszystkich wersji, ponieważ zbudowano tylko pięćdziesiąt z nich. 

Obie wersje do przewozu bomb były wyposażone w dźwigi, co może tłumaczyć rozbieżności obserwowane w niektórych pracach referencyjnych dotyczące masy pojazdów. Wszystkie wersje miały promień skrętu 32 stopy i mogły pokonywać głębokość wody do 25 cali.  Ciężarówki w wersji bombowej były używane przez załogi naziemne do przezbrajania samolotów operujących z lotnisk na wyspach odbitych od Japończyków. Idealnie nadawały się do takiej pracy, a wojenne fotografie pokazują, jak holują wózki z bombami do czekającego samolotu.

  Pojazd był wyposażony we wciągarkę typu Gar Wood lub Braden MU-6 zamontowaną z przodu i ważącą 10 000 funtów. Oprócz kierowcy jechało nim jeden lub dwóch mężczyzn, aby załadować ładunek. Nigdy nie był uzbrojony, a jedynym uzbrojeniem była broń osobista załogi.  Wszystkie modele, z wyjątkiem wersji GTBS, miały podwójne tylne koła. Kabina kierowcy miała brezentowy dach, a tylna przestrzeń ładunkowa była również pokryta brezentowym dachem wspartym na ramie.  Birma Jeep może być wyposażony w siedzenia do transportu żołnierzy, a nawet przewożenia noszy w sytuacjach awaryjnych. Fotel pasażera miał nietypową konfigurację, składany w stronę kierowcy. Oznaczało to, że pasażer podróżował siedząc bokiem.

JEŚLI POSZUKUJECIE INFORMACJI O KONKRETNYM MODELU SAMOCHODU ZAPRASZAM DO BIBLIOTEKI MĘSKIEGO BIGOSU. SĄ TAM LINKI DO WSZYSTKICH OPUBLIKOWANYCH FELIETONÓW A TAKŻE INFO O PLANOWANYCH W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI. JEŚLI NIE ZNALEŹLIŚCIE INTERESUJĄCEGO WAS MODELU TO PROSZĘ NAPISZCIE DO MNIE A JA POSTARAM SIĘ SPEŁNIĆ WASZE ŻYCZENIE. W BIBLIOTECE ZNAJDZIECIE TEŻ LINKI O TEMATYCE INNEJ NIŻ MOTORYZACJA. ZDROWIE, PODRÓŻE, DOBRA KUCHNIA TO TYLKO KILKA Z NICH. ZAPRASZAM

https://meskibigos.blogspot.com/2022/05/biblioteka-meskiego-bigosu.html

Podczas gdy armia odebrała birmańskie jeepy pomalowane na kolor oliwkowy, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych preferowała pojazdy pomalowane na kolor „Ocean Grey”. Pojazd pozostał w służbie po wojnie, a niektóre były używane podczas wojny koreańskiej w latach 1950-1953. Uważa się, że ostatnie egzemplarze zostały wycofane ze służby dopiero w 1967 roku. Przykłady tych osobliwych „jeepów”, w tym wersje do obsługi bomb, są czasami pokazywane na pokazach, a każdy z nich został wiernie odrestaurowany przez prywatnych właścicieli.

Po wycofaniu z uzbrojenia większość uległa totalnej degradacji w tropikalnym klimacie Azji i Oceanii. Niewielka ilość ocalała w USA Australii i w Europie. Były używane przez służby leśne, Straż Pożarną czy po adaptacji jako Pomoc Drogowa. Nieliczne ocalałe są dziś ciekawymi eksponatami na zlotach i wystawach oldtimerów i pojazdów militarnych.

BIBLIOGRAFIA

https://www.facebook.com/152446451448600/posts/2390970444262845/ 

http://www.automobilista.com.pl/?fbclid=IwAR2iBCwQILONdb_mKEZcsgZOoT4dp45BFfWGk4XZOliwAvufZ1qFL9kBrLQ 

https://en.wikipedia.org/wiki/Ford_GTB 

https://fr.wikipedia.org/wiki/Ford_GTB 

https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A4%D7%95%D7%A8%D7%93_GTB 

https://www.militarytrader.com/military-vehicles/a-great-little-workhorse 

 

#313 - Odra 042 - Był i zniknął nie wiadomo gdzie

  

Jest rok 1965. W Jelczańskich Zakładach Samochodowych produkuje się samochody ciężarowe ŻUBR A80. Powoli fabryka przygotowuje się do uruchomienia produkcji nowej rodziny ciężarówek. Współpraca z czeską Skodą nie zaowocowała wprowadzeniem do produkcji nowego ŻUBRA ani TURA.

 

Nie udało się również wprowadzić do seryjnej produkcji nowego typu kabiny. 

Powstał tylko jeden jeżdżący prototyp.

W tej sytuacji dział konstrukcyjny skupił się na samodzielnym opracowaniu nowej rodziny ciężarówek serii 300.  Wyjechał on na ulice w 1968 roku.

Jednocześnie trwały też stałe prace nad nowym wielkopojemnym autobusem. Autobusem który mógłby zastąpić wysłużonego już Jelcza 043 wraz z jego odmianami. Nie był to zły autobus ale konstrukcyjnie tkwił jeszcze w latach 30-tych XXw. Umowa licencyjna ze Skodą też nie pozostawiała wielkiego pola manewru w modernizacji tego produktu. Czesi też nie byli zainteresowani jego modernizacją gdyż to zmusiłoby ich do wprowadzenia zmian w dostarczanych przez Skodę do Polski podwoziach. Poza tym koszaliński BAŁTYK kupował u nich te same podwozia i nie interesowały go żadne zmiany konstrukcyjne. 

 

Jak bardzo to był przestarzały autobus świadczy fakt że do nowego czeskiego  autobusu SKODA  KAROSA SM11 

 wykorzystano tylko około 10% części wspólnych z 706 RTO czyli Jelcza 043. 

Decydenci z JZS zdawali sobie też sprawę z niedogodności dla czeskiego producenta jakim była produkcja archaicznych podwozi z których sami już nie korzystali a musieli je produkować związani kontraktem z Jelczem.

I tak w 1965 roku zakłady Jelcz opracowały prototypowy autobus turystyczny Odra 042. Pojazd miał być bazą do stworzenia serii nowoczesnych autobusów miejskich i dalekobieżnych. Niestety jedyny zbudowany egzemplarz w nie do końca wyjaśnionych okolicznościach został zezłomowany, a projekt trafił do kosza.

W latach 60. podstawowym polskim autobusem był Jelcz 043 i jego pochodne. Pojazdy te chociaż spełniały swoje zadania, nie należały do nowoczesnych konstrukcji, zwłaszcza w porównaniu do powstających na zachodzie autobusów. W związku z tym w 1964 roku w zakładach Jelcz rozpoczęto prace nad całkowicie nowym autobusem, określanym jako autobus turystyczny. Zakładano, że na jego podstawie powstaną wersje miejskie oraz dalekobieżne.

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

Po ośmiu miesiącach, z początkiem 1965 roku prac zaprezentowano gotowy pojazd. Autobus miał 11 m długości i masę 8,1 tony. Pod maską pracował silnik o mocy 170 K. Docelowo planowano instalację mocniejszego silnika o mocy 220 KM. Prędkość maksymalna wynosiła 105 km/h. Pojazd otrzymał nazwę Odra 042 i wyróżniał się nowatorską konstrukcją podwozia składającego się z dwóch przednich, skrętnych osi i jednej tylnej napędzanej osi. Co ciekawe, wyposażono go również we wspomaganie kierownicy.

Karoserię wykonano w większości z aluminium. Wnętrze składało się z czterech rzędów foteli z regulacją oraz indywidualnym nawiewem. W toku prac projektowych zamierzano zainstalować zamiast ostatniego rzędu foteli toaletę, a nawet barek kawowy. Wersja turystyczna mogła zabrać 43 pasażerów, a planowana wersja miejska miała zabierać 105 pasażerów, natomiast wersja dalekobieżna 55.

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

Po pierwszych prezentacjach Odra 042 zyskała pozytywne opinie również wśród polityków, w związku z czym rozpoczęto intensywne testy drogowe. Niestety po pewnym czasie przerwano je. Autobus zniknął. Przepadł jak kamień w wodę. Według oficjalnej wersji pojazd uległ wypadkowi we Wrocławiu i nie nadawał się do naprawy. Istnieje jednak duże prawdopodobieństwo że został potajemnie sprzedany jednej z dużych firm autobusowych na zachodzie Europy. W tym czasie sporo firm eksperymentowało z takim układem jezdnym. W związku z tym projekt zakończono, skupiając się na kolejnych prototypach. 

 

JEŚLI POSZUKUJECIE INFORMACJI O KONKRETNYM MODELU SAMOCHODU ZAPRASZAM DO BIBLIOTEKI MĘSKIEGO BIGOSU. SĄ TAM LINKI DO WSZYSTKICH OPUBLIKOWANYCH FELIETONÓW A TAKŻE INFO O PLANOWANYCH W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI. JEŚLI NIE ZNALEŹLIŚCIE INTERESUJĄCEGO WAS MODELU TO PROSZĘ NAPISZCIE DO MNIE A JA POSTARAM SIĘ SPEŁNIĆ WASZE ŻYCZENIE. W BIBLIOTECE ZNAJDZIECIE TEŻ LINKI O TEMATYCE INNEJ NIŻ MOTORYZACJA. ZDROWIE, PODRÓŻE, DOBRA KUCHNIA TO TYLKO KILKA Z NICH. ZAPRASZAM

https://meskibigos.blogspot.com/2022/05/biblioteka-meskiego-bigosu.html

 

Według nieoficjalnej wersji, jelczańskie zakłady otrzymały polecenie „z góry”, aby przerwać prace nad autobusem, w związku z czym zezłomowano go. Wersja o naciskach jest o tyle prawdopodobna, iż podobny los spotkał sporo projektów samochodów stworzonych w Polsce.

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

 

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

  Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970)

Odra 042 (fot. Wojciech Połomski/Pojazdy samochodowe i przyczepy Jelcz 1952-1970) 

Dobrze że chociaż dzięki fotografią pana Wojciecha Połomskiego możemy dziś podziwiać ten piękny autobus.

BIBLIOGRAFIA

https://www.smartage.pl/zapomniany-autobus-turystyczny-odra-042/ 

 

A to z ostatniej chwili.

  

Sowiecki autobus prototypowy - NAMI 0159- lata 60-te XXw.