#349 - CSEPEL D344

 

 

 

Csepel to węgierska firma z ogromnymi tradycjami w budowie maszyn, silników, samochodów. Mimo że oficjalnie początek firmy liczy się od 1949 roku to swoimi korzeniami sięga głęboko w XIXw. do historii koncernu GANZ.

 

 W 1949 roku w Budapeszcie zapadła decyzja o wykorzystaniu nieczynnej fabryki samolotów jako fabryki samochodów ciężarowych. Licencja na samochody ciężarowe zostaje kupiona u austriackiej firmy STEYR i 11 listopada 1949 roku z taśmy zjeżdża testowy pierwszy pojazd – Csepel D300 według konstrukcji Steyra z 1944 roku wyposażony w podzespoły RABA i IKARUS. 4 kwietnia 1950 roku pierwsze trzy ciężarówki wyjeżdżają na ulice udekorowane flagami. Produkcja w tym czasie odbywała się pod nadzorem Armii Radzieckiej. W latach 1951-1954 wyprodukowano ok. 750 egzemplarzy Csepel B300 o ładowności 2,5 tony z silnikiem o mocy 85 KM.

Pisałem już o tym modelu https://meskibigos.blogspot.com/2021/11/auto-story-csepel-d-300-d-350-d-420.html Kolejnym modelem a właściwie rodziną modeli był CSEPEL D-344.

Csepel D-344 to średniej wielkości, 3-tonowa ciężarówka terenowa z napędem 4×4, produkowana przez węgierskiego producenta Csepel Autógyár w latach 1961-1975. Po raz pierwszy została zaprezentowana publicznie na Targach w Lipsku na początku 1963 roku. 

 

Węgierska Armia Ludowa zakupiła ogromne ilości D-344 i ostatecznie używała go jako swojej standardowej ciężarówki. Okazał się solidny i niezawodny.  

Csepel D-344 ma dwie stale napędzane osie na resorach piórowych. Przednia oś ma pojedyncze koła, natomiast tylna bliźniacze. Wszystkie koła mają rozmiar 9,00–20,00 cala. W standardowej konfiguracji D-344 ma prześwit 270 mm i głębokość brodzenia 800 mm. D-344 posiada pneumatyczny układ hamulcowy z hamulcami bębnowymi na wszystkich kołach. Kąt rampowy wynosi 35° na przedniej osi i 25° na tylnej osi; maksymalna zdolność pokonywania wzniesień wynosi 44%.  

 

Csepel D-344 jest napędzany wolnossącym, 5,5-litrowym, rzędowym, rzędowym silnikiem wysokoprężnym Csepel D-414H o pojemności 5,5 litra z wtryskiem do komory wstępnego spalania. Maksymalny moment obrotowy 33 kp⋅m (324 N⋅m) przy 1500 obr./min i ma moc znamionową 95 KM (70 kW) przy 2300 obr./min. Minimalne zużycie paliwa wynosi 190 g/PSh (258 g/kWh) przy 2000 obr./min. (Wszystkie dane zgodnie z DIN 70020). 

Moment obrotowy przekazywany jest z silnika na manualną pięciobiegową skrzynię biegów z jedno tarczowym suchym sprzęgłem. Skrzynia rozdzielcza, która przenosi moment obrotowy zarówno na przednią, jak i tylną oś, obejmuje również mechanizm różnicowy przedniej osi. Dlatego też, D-344 ma dwa wały napędowe, które przenoszą moment obrotowy z przekładni rozdzielczej na przednią oś, po jednym na każde koło. Ten projekt został wybrany, aby umożliwić niższy punkt mocowania silnika, a tym samym niższy środek ciężkości. Skrzynia rozdzielcza ma blokadę mechanizmu różnicowego w celu zwiększenia możliwości terenowych D-344.

 

Przy masie 5700 kg (DIN 70030; zawiera 215 litrów paliwa i 75 kg kierowcy) Csepel D-344 może osiągnąć maksymalną prędkość 82 km/h. Spalanie to 28,7 l/100 km. Standardowa ładowność wynosi 3000 kg; dodatkowo D-344 może ciągnąć przyczepy o masie do 2000 kg. 

Wojskowe wersje D-344 były wyposażone w przednią wyciągarkę. typy Csepel D-344 został zbudowany w kilku różnych typach: D-344.00: Standardowy wojskowy wariant z platformą, zbudowany w latach 1961-1966 D-344.01: Podobnie jak D-344.00, Furgon bez otwieranych paneli bocznych D-344.02: wariant cywilny, bez wyciągarki, ale o większej ładowności D-344.05: wóz strażacki oparty na D-344 D-344.22: Typ tropikalny z lepszym chłodzeniem silnika, podwójnym dachem i oponami balonowymi

 

Fakt iż węgierska armia miała na wyposażeniu bardzo dużo tych samochodów, sprawia że jest to bardzo łatwy w zakupie oldtimer. Można niezły egzemplarz kupić z demobilu armii węgierskiej za stosunkowo niską cenę. Również nie ma problemów z dostępem do części zamiennych. Dla miłośników starych, zabytkowych ciężarówek może być ciekawą i niedrogą alternatywą.

JEŚLI POSZUKUJECIE INFORMACJI O KONKRETNYM MODELU SAMOCHODU ZAPRASZAM DO BIBLIOTEKI MĘSKIEGO BIGOSU. SĄ TAM LINKI DO WSZYSTKICH OPUBLIKOWANYCH FELIETONÓW A TAKŻE INFO O PLANOWANYCH W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI. JEŚLI NIE ZNALEŹLIŚCIE INTERESUJĄCEGO WAS MODELU TO PROSZĘ NAPISZCIE DO MNIE A JA POSTARAM SIĘ SPEŁNIĆ WASZE ŻYCZENIE.

https://meskibigos.blogspot.com/2022/05/biblioteka-meskiego-bigosu.html

 

BIBLIOGRAFIA

https://en.wikipedia.org/wiki/Csepel_D-344

https://hu.wikipedia.org/wiki/Budapest_XXI._ker%C3%BClete 

https://pl.wikipedia.org/wiki/Csepel_(przedsi%C4%99biorstwo) 

https://hu.wikipedia.org/wiki/Csepel_Aut%C3%B3gy%C3%A1r 

https://web.archive.org/web/20130128121543/http://magyarjarmu.hu/autok/csepel-autok/ 

https://sites.google.com/site/csepelek/ 

 https://alapjarat.hu/veteran/csak-3000-kilometert-futott-ez-az-uj-csepel-d-344-muhelykocsi-video?fbclid=IwAR0TI8CKwtqlNw3p_BkhkLidkHEHoWjPO_RcgoI5Ii5K_TsB3yP8mLZBtRM 

 Szanowni czytelnicy.  

Jeżeli interesuje was szczególnie jakiś model samochodu, historia konkretnej firmy motoryzacyjnej, proszę napiszcie mi o tym w komentarzach. Ja postaram się przeszukać własne zbiory oraz zbiory współpracujących ze mną przyjaciół. Przygotuję wtedy posta w którym spróbuję zaspokoić waszą ciekawość.

 

 Polecam też inne artykuły na moim blogu:

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-praga-s5t.html

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-zubr-a80.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-tatra-805.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-samochody-z-krainy-roz.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-gaz-63-4x4-wiecznie-zywy.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/madara-panna-do-ciezkiej-pracy-miss-pro.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/05/auto-story-horch-h3a-ifa-h3a.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/05/samochod-dla-rolnika-ein-auto-fur-einen.html

#348 - ARO 16 - Jeszcze jedno wcielenie Oltcita

  

O rumuńskiej firmie ARO produkującej samochody terenowe do tej pory na łamach Męskiego Bigosu nie pisałem. Czas więc nadrobić te zaległości. W ogóle rumuńska motoryzacja to w Polsce bardzo mało znana tematyka. Poza Dacią to chyba niewiele osób jest w stanie coś więcej powiedzieć.

   

Ale sięgnijmy trochę w przeszłość, bo bez pewnych informacji niektórym czytelnikom może być trudno zrozumieć zależności pomiędzy różnymi rumuńskimi producentami samochodów. Mimo pewnych podobieństw do branży motoryzacyjnej w innych Krajach Demokracji Ludowej, posiadała swój własny charakter i pewien egzotyczny koloryt.

Historia zakładów sięga 1953 roku, kiedy rozpoczęto tu produkcję rowerów i motocykli. Początkowo zakłady nosiły nazwę IMS - Intreprinderea Metalurgica de Stat. W drugiej połowie lat 50-tych w ramach RWPG ustanowiono tzw. socjalistyczny podział pracy. Polegało to na tym że każdy kraj członkowski RWPG miał przydzielone branże które miały być wiodącymi. Wolno je było rozwijać. Miały one być dominujące a produkcja miała być kierowana na zaopatrzenie pozostałych członków RWPG. I tak dla przykładu Węgry miały produkować autobusy, NRD - motocykle, motorowery, przemysł optyczny i tworzywa sztuczne, Polska nawozy sztuczne, statki morskie, samochody ciężarowe dużej ładowności klasy TIR, samoloty agrolotnicze, Czechosłowacja motocykle, ciężarówki i samochody osobowe, Bułgaria produkcję rolną, wózki widłowe. To tylko kilka przykładów. Jedynym krajem który nie miał żadnych ograniczeń był ZSRR. W ramach tego nieszczęsnego podziału Rumunii przypadła min. rola producenta samochodów terenowych.

W 1957 roku fabryka rozpoczęła małoseryjną produkcję samochodów terenowych IMS 57.  

Był on kopią radzieckich samochodach terenowych GAZ 69. W 1959 roku po pewnych modyfikacjach wprowadzono model pod nazwą IMS M59 i produkowano je masowo do 1964 r.

Od 1964 do 1975 roku po małych modyfikacjach samochód był produkowany jako IMS M461, od 1969 roku przemianowany na ARO M461. 

 

Model ten zyskał dużą popularność i był eksportowany do 55 krajów, także na rynki krajów zachodnich. Jego eksportową odmianą był ARO M473.  

W latach 1970-1972 fabryka zmieniła nazwę na IMM (Intreprinderea Mecanica Muscel - Zakłady Mechaniczne Muscel). W 1972 roku rozpoczęto produkcję pojazdu własnej konstrukcji ARO 24. Samochód był produkowany w olbrzymiej ilości wersji nadwoziowych i silnikowych. Był eksportowany do wielu krajów świata. W wielu krajach, w tym w Polsce, istniały montownie tych samochodów. O ARO 24 niedługo będzie oddszielny felieton.

 

 W 1980 roku pojawia się kolejny samochód własnej konstrukcji ARO 10 / ARO SPARTANA.

 

We wrześniu 2003 roku amerykańska firma Cross Lander przejęła 68,7% udziałów w ARO, za kwotę 180 000 dolarów. Udziałowiec miał zainwestować w firmę 2 mln dolarów, jednakże nie wywiązał się z umowy i sprawa znalazła swój finał w sądzie. Ostatecznie jednak po trzech latach współpracy, w czerwcu 2006 roku przedsiębiorstwo ARO ogłosiło bankructwo. Samochody ARO 24 montowane były m.in. w Portugalii przez firmę FMAT jako Portaro oraz montowane w Hiszpanii przez firmę ENASA z Barcelony jako Hisparo, w Brazylii w Manaus przez firmę Cross Lander jako Cross Lander 244X, a także w Czechach przez firmę AutoMaxCzech oraz w Polsce w Łodzi przez firmę Damis. Natomiast model ARO 10 montowano we Włoszech przez firmę ACM.

W złotym okresie fabryki ARO, przed upadkiem lat 90-tych, platforma fabryki Câmpulung była chlubą rumuńskiego przemysłu samochodowego. Produkowane tutaj samochody cieszyły się powszechnym uznaniem, zwłaszcza na arenie międzynarodowej, a większość produkcji eksportowano do ponad 90 krajów na całym świecie.  

 Modele 24 jak i 10 były to jednak typowe woły robocze. Na rynkach światowych zaczęły pojawiać się trochę inne terenówki. Później nazwano je SUV. To Range Rover, Lada Niva, Toyota RAV4, Suzuki Vitara. Oprócz zdolności terenowych oferowały komfort jak normalny osobowy samochód. ARO niestety nie mógł się tym poszczycić. Pierwszym krokiem było pewne ucywilizowanie ARO 10. 

Podjęto szereg prób stworzenia takiego rumuńskiego SUV-a. I jak to w bloku wschodnim bywało sięgnięto po to co było produkowane na miejscu. Wykorzystywano nadwozia Dacii 1300 i Oltcita. Zwiększano prześwit i dodawano napęd 4x4. Tak powstał prototyp ARO 16.

Pojazd bazował na Oltcicie o którym pisałem. https://meskibigos.blogspot.com/2022/05/oltcit-club-zmarnowany-potencja.html

Przy założeniach jakie mieli producenci Olcita wersja 4X4, Szczególnie w wersji exportowej byłaby bardzo pożądana. Rumuńscy decydenci planowali exportować to auto do USA. Estetyczne zmiany wprowadzone w nadwoziu ograniczyły się do wycięcia błotników, aby nie ograniczać dłuższego skoku zawieszenia, na którym zamontowano plastikowe owiewki. Dołożono poszerzające nadkola.

Z przodu zamontowano belkę pełniącą jednocześnie funkcję osłony silnika, a na chłodnicy zamontowano logo ARO. Prototyp był gotowy do marszu w defiladzie 23 sierpnia 1989 r., a reakcje kierownictwa partii były pozytywne. 

Niestety rewolucja i późniejsze zmiany w państwie utrzymały ten bardzo obiecujący projekt. Ponadto bardzo duży popyt na modele ARO 24 na początku lat 90. sprawił, że kierownictwo fabryki nie chciało inwestować we wprowadzenie do produkcji ARO 16, więc w 1991 r. zakończono testy prototypu, który przejechał wówczas bez większych problemów aż 40 000 kilometrów. Samochód został jednak uratowany i kupiony przez inżyniera Mariana Bădiță, który również stworzył go w firmie CESAR ARO. Używał go jako samochodu codziennego przez 14 lat, aż do 2015 roku, kiedy problem zdrowotny uniemożliwił mu prowadzenie. 

 

Prototyp, który do tej pory przejechał ponad 150 000 km, trafił w ręce pana Emila Hagi, inicjatora Rumuńskiego Muzeum Motoryzacji w Câmpulung. Podjął się gruntownej renowacji samochodu, przygotowując go do eksponowania wśród innych cennych eksponatów muzeum. 

 

JEŚLI POSZUKUJECIE INFORMACJI O KONKRETNYM MODELU SAMOCHODU ZAPRASZAM DO BIBLIOTEKI MĘSKIEGO BIGOSU. SĄ TAM LINKI DO WSZYSTKICH OPUBLIKOWANYCH FELIETONÓW A TAKŻE INFO O PLANOWANYCH W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI. JEŚLI NIE ZNALEŹLIŚCIE INTERESUJĄCEGO WAS MODELU TO PROSZĘ NAPISZCIE DO MNIE A JA POSTARAM SIĘ SPEŁNIĆ WASZE ŻYCZENIE.

https://meskibigos.blogspot.com/2022/05/biblioteka-meskiego-bigosu.html

 

 

 

Szanowni czytelnicy.  

Jeżeli interesuje was szczególnie jakiś model samochodu, historia konkretnej firmy motoryzacyjnej, proszę napiszcie mi o tym w komentarzach. Ja postaram się przeszukać własne zbiory oraz zbiory współpracujących ze mną przyjaciół. Przygotuję wtedy posta w którym spróbuję zaspokoić waszą ciekawość.

 Wiele moich postów nie jest promowanych na Facebooku. Zainteresowanych zachęcam do poszukiwania interesujących ich tematów tu https://meskibigos.blogspot.com/

 

Polecam też inne nasze posty: Znajdziecie tu teksty o zdrowiu, historii motoryzacji, podróżach i ciekawych miejscach a także rzeczach smacznych.

http://ziolawglowie.blogspot.com/2021/05/dugo-chodze-od-lekarza-do-lekarza-i.html 

http://ziolawglowie.blogspot.com/2017/06/kwiaty-czarnego-bzu-nie-przegab.html 

http://ziolawglowie.blogspot.com/2017/04/dna-moczanowa-zmora-miesozercow.html 

http://ziolawglowie.blogspot.com/2016/12/v-behaviorurldefaultvmlo.html 

https://afterthereset.blogspot.com/2021/06/gryficka-ciuchcia.html  

https://afterthereset.blogspot.com/2021/04/polanow-pollnow-polanowo-gdzie-to-jest.html

https://afterthereset.blogspot.com/2021/04/wolin-wollin-wyspa-i-nie-tylko-wyspa.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2018/06/pomys-na-obiad-perski-chodnik-na-upay.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-zubr-a80.html https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-praga-s5t.html

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-125-nadziei-na-przyszosc.html 

https://meskibigos.blogspot.com/2021/06/auto-story-csepel-cs-130.html